Urodził się 9 marca 1947 w Zielonej Górze. Jego pierwsze kontakty z teatrem sięgają czasów chłopięcych, kiedy wspólnie
z kolegami prowadził podwórkowy cyrk „Cudaki”. W dzieciństwie grał również na skrzypcach.
Studiował chemię na Uniwersytecie Warszawskim, następnie ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie na Wydziale Aktorskim (1970) i Reżyserskim (1979). Kształcił się pod kierunkiem profesor Reny Tomaszewskiej i Erwina Axera. Brał także udział w pracach Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego i podejmował własne eksperymenty teatralne w akademickim Kole Naukowym.
Tuż po dyplomie aktorskim utworzył wspólnie z Małgorzatą Dziewulską i grupą absolwentów PWST własny teatr – Puławskie Studio Teatralne; w latach 1970-75 pracował tam jako aktor i reżyser, zajmując się twórczością m.in. J. Słowackiego, C.K. Norwida, W. Majakowskiego i A. Czechowa (od 1973 r. Studio działało przy Stołecznej Estradzie). W latach 1975-79 był aktorem i asystentem u boku Erwina Axera w warszawskim Teatrze Współczesnym, w kolejnych sezonach reżyserował w teatrach Narodowym – za dyrekcji A. Hanuszkiewicza (Benefis A. Czechowa, Romeo i Julia W. Shakespeare’a) i Ateneum (Opera za trzy grosze B. Brechta).
Od czasu studiów angażował się w działalność opozycyjną wobec władz PRL. Był m.in. współorganizatorem demonstracji studenckiej przeciw zdjęciu Dziadów Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym, w późniejszych latach został członkiem KOR. Był wielokrotnie represjonowany, m.in. aresztowaniami (sierpień 1968) i ograniczaniem aktywności zawodowej. Po kilkakrotnym zdjęciu przez cenzurę jego przedstawień w teatrze dramatycznym, na stałe poświęcił się operze.
Na scenie operowej debiutował podczas studiów reżyserskich w 1977 r., przygotowując – na inaugurację działalności Teatru Muzycznego w Słupsku – swoje pierwsze inscenizacje oper W.A. Mozarta – Dyrektora teatru oraz Bastien i Bastienne, a następnie Cosi fan tutte. Spektaklem dyplomowym była Katia Kabanowa L. Janáčka wyreżyserowana w Operze Wrocławskiej w 1978 r.
W latach 1979-89 związał się z Operą im. S. Moniuszki w Poznaniu. Tamtejsza inscenizacja oratorium Joanna d’Arc na stosie A. Honeggera (polska prapremiera sceniczna, przedstawienie roku 1979 czasopisma „Teatr”) przyniosła mu pierwszy głośny sukces. Realizacja ta zapoczątkowała trwającą 25 lat współpracę ze scenografem Andrzejem Sadowskim.
Jego spektakle z okresu poznańskiego zaliczane są do najwybitniejszych osiągnięć polskiej reżyserii operowej XX wieku. Była to twórczość przeniknięta mistycyzmem, apokaliptycznymi wizjami końca świata. Powstały wówczas m.in. polskie prapremiery Ognistego anioła S. Prokofiewa, Śmierci w Wenecji B. Brittena i Czarnej maski K. Pendereckiego, inscenizacje Requiem G. Verdiego (światowa prapremiera sceniczna) i Stabat Mater K. Szymanowskiego.
Od lat 80-tych współpracuje również z innymi teatrami operowymi w Polsce i na świecie. Reżyseruje w Warszawie, Łodzi (m.in. światowa prapremiera Lo sposo deluso W.A. Mozarta w Teatrze Wielkim), Gdańsku, Bydgoszczy, Gdyni, a za granicą na scenach operowych Niemiec, Szwajcarii, Włoch (Teatro la Fenice), Korei Płd, w operach w Belgradzie, Ankarze, Kairze, Al Ain (Zjednoczone Emiraty Arabskie). Wystawia dzieła W.A. Mozarta, G. Rossiniego, H. Berlioza, G. Verdiego, A. Boito, P. Czajkowskiego, S. Moniuszki, F. Nowowiejskiego, S. Prokofiewa, S. Strawińskiego, B. Brittena i inne.
Na początku lat 90-tych założył Peryt Opera Institute, promujący inscenizacje utworów oratoryjnych. Jednym z ważniejszych przedsięwzięć w tej dziedzinie była światowa premiera sceniczna Mesjasza G.F. Haendla przygotowana w 500-tną rocznicę odkrycia Ameryki, którą od pulpitu prowadził sir Yehudi Menuhin (Lille Chamber Opera House, 1992 r.).
W latach 1985-2005 był reżyserem Warszawskiej Opery Kameralnej (WOK). Na tej niewielkiej scenie przygotował ze scenografem Andrzejem Sadowskim inscenizacje wszystkich utworów scenicznych W.A. Mozarta (cykl 26 spektakli powstałych w latach 1987-1993 r. w związku z obchodami 200-tnej rocznicy śmierci kompozytora). Przedstawienia były pokazywane w autorskim kształcie przez 15 lat na Festiwalu Mozartowskim w WOK, oraz na festiwalach i scenach operowych Europy, Libanu, Izraela i Japonii.
W WOK wystawił również kilkanaście oper wczesnobarokowych i barokowych, m.in. J. Periego, F. Caccini, S. Landiego, G.F. Haendla, J. Blowa i H. Purcella oraz wszystkie zachowane dzieła sceniczne C. Monteverdiego. Reżyserował opery XIX-wieczne i współczesne, m.in. P. Czajkowskiego, G. Verdiego i Z. Krauzego (prapremiera opery Balthazar) i przygotowywał adaptacje sceniczne utworów oratoryjnych (inscenizacje we wnętrzach kościołów pokarmelickiego i ewangelicko-augsburskiego w Warszawie oraz Teatrze na wyspie).
W sezonie 1996/97 był Dyrektorem Artystycznym Teatru Narodowego – Sceny Opery i Baletu. W 2001 r., po dziewiętnastu latach przerwy, wrócił do teatru dramatycznego inscenizacją Akropolis S. Wyspiańskiego w Teatrze Narodowym, w roku 2007 wystawił również Wesele w Teatrze Nowym w Łodzi.
W ostatnich latach realizuje również projekty z pogranicza teatru – opracował i przedstawił jako aktor poemat Tryptyk rzymski Jana Pawła II w podziemiach kościoła pokamedulskiego w Warszawie (pokazany następnie w kilkunastu innych polskich miastach) oraz ... o Bogu ukrytym na podstawie poematów Karola Wojtyły w Teatrze Nowym w Poznaniu. Jest twórcą medytacji scenicznej w rocznicę 85-tych urodzin Ojca Świętego Jana Pawła II w Filharmonii Poznańskiej.
Najnowszymi realizacjami są Don Giovanni W.A. Mozarta – prapremiera przygotowana w Zjednoczonych Emiratach Arabskich na Al Ain Classical Music Festival 2008, Opera żebracza B. Brittena w Akademii Muzycznej w Poznaniu oraz inscenizacja Missa pro Don Giovanni (finał aktu II Don Giovanniego W.A. Mozarta oraz Missa in D anonimowego kompozytora polskiego) w Bazylice Świętogórskiej w Gostyniu. W 2009 r. planowana jest m.in. realizacja Le nozze di Figaro W.A. Mozarta w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Prowadził seminaria teatralne i operowe, m.in. we Włoszech, Czechach i na Słowacji. Wykłada w Akademii Teatralnej w Warszawie oraz w Akademii Muzycznej w Poznaniu, gdzie w ramach autorskiego projektu „OPERA UBOGA” przygotowuje ze studentami inscenizacje dzieł religijnych we wnętrzach poznańskich kościołów.
Jest autorem scenografii do kilku swoich inscenizacji, m.in. mozartowskich: Dyrektora teatru (PWST w Warszawie), Cosi fan tutte (Teatr Muzyczny w Słupsku, Biel Chamber Opera House, WOK), Die Zauberflöte (The Ankara State Opera w Turcji), Le nozze di Figaro (Biel Chamber Opera House) i Don Giovanniego (Cairo Opera House w Egipcie, WOK – realizacja dla opery w Tokio, Al Ain Classical Music Festival), a także Mesjasza G.F. Haendla (Opera Nova w Bydgoszczy), Ballo in Maschera i Il Trovatore G. Verdiego (Taegu Opera House w Korei Płd.), Falstaffa G. Verdiego (WOK) oraz Mefistofelesa A. Boito (Teatr Wielki w Łodzi). Opracował choreografię do mozartowskich Les petit riens i Galimathias musicum (WOK). Przygotowuje również ruch sceniczny, adaptacje, pisze libretta, scenariusze i dialogi.
Swój teatr tworzy z muzyki. Muzyczne frazy, figury, struktura utworów mają odbicie w ruchu, topografii i stylistyce jego przedstawień. Reżyseruje analizując partytury. Ten system pracy nazywa „wcielaniem partytury”: „czytanie partytury [...] ze zwróceniem szczególnej uwagi na jej tropy teatralne sprawia, że praca nad operą staje się poszukiwaniem ciała dla ducha. Przedstawienie operowe staje się ciałem muzyki. Jeżeli uda się tak skonstruować rzeczywistość teatralną opery, by cała była zanurzona w muzyce i z niej brała swoją energię i kształt, wtedy słowo śpiewane – libretto – odnajduje właściwe sobie miejsce i czas” (U Ryszarda Peryta, Res Publica Nova, 1/1992).
Teatr Ryszarda Peryta to teatr mistyczny, czerpiący ze sfery sacrum, pełen symboli i znaków, odniesień do metafizyki, teologii i sztuki. To również świat ludzkich pasji, namiętności i duchowych zmagań, poddany analizie psychologicznej i przedstawiony z perspektywy eschatologicznej. Tajemniczy i piękny, mający moc budzenia uśmiechów i wzruszeń, teatr zjawiskowy w świecie opery.
Anna Kozłowiecka
2008
